Bez zdrowia, mieszkań i pracy nie ma przyszłości - młode pokolenie stawia warunki. Polska 2026 w pięciu punktach

Rok 2026 wyznacza moment, w którym potrzeby młodego pokolenia przestają być jedynie tematem debaty publicznej, a stają się jednym z kluczowych czynników decydujących o przyszłości państwa. Analiza doświadczeń młodych pozwala wyraźnie wskazać pięć obszarów, które w najbliższych latach wymagają szczególnej uwagi.

Przedstawione priorytety zostały wypracowane w ramach Rady Młodzieżowej przy Parlamentarnym Zespole ds. Młodzieży – ogólnopolskiego ciała doradczego, funkcjonującego przy Sejmie i Senacie RP. Organ ten tworzą wyłącznie osoby młode w wieku 16–25 lat; obecnie skupia on około 300 członków reprezentujących ponad 170 miejscowości z całej Polski, co pozwala traktować zaprezentowane kierunki jako przekrojowy obraz wyzwań młodego pokolenia.

1. Zdrowie psychiczne jako fundament polityki młodzieżowej

Pierwszym i najbardziej fundamentalnym obszarem pozostaje zdrowie psychiczne. Dane i obserwacje wskazują na narastającą skalę problemów psychicznych wśród młodych ludzi, przy jednoczesnej niewydolności systemu wsparcia. Ograniczona dostępność specjalistów w publicznej ochronie zdrowia, długie kolejki do psychiatry i terapeuty oraz niewystarczająca obecność psychologów i pedagogów w szkołach powodują, że pomoc często ma charakter spóźniony i doraźny. W tym kontekście coraz większego znaczenia nabiera powszechny dostęp do opieki psychologiczno-psychiatrycznej, rozwój profilaktyki oraz systemowa edukacja emocjonalna i społeczna. Zdrowie psychiczne staje się warunkiem efektywnego funkcjonowania w edukacji, na rynku pracy i w życiu społecznym.

2. Dostępne mieszkania i warunki do samodzielności życiowej

Drugim kluczowym wyzwaniem jest dostęp do mieszkań oraz możliwość osiągnięcia samodzielności życiowej. Kryzys mieszkaniowy w sposób szczególny dotyka młode pokolenie, ograniczając mobilność społeczną i opóźniając proces usamodzielniania się. Wysokie ceny najmu i zakupu mieszkań, niewystarczająca ilość lokali oraz ograniczona skala budownictwa społecznego sprawiają, że samodzielność życiowa coraz częściej staje się trudna do osiągnięcia. Odpowiedzią na ten problem są działania zwiększające podaż mieszkań, rozwój taniego najmu, lepsze wykorzystanie istniejących zasobów mieszkaniowych oraz wsparcie w dostępie do pierwszego mieszkania. Szczególną rolę odgrywa również infrastruktura mieszkaniowa dla studentów i osób rozpoczynających karierę zawodową.

3. Stabilna praca i uczciwy rynek zatrudnienia

Trzecim obszarem jest stabilność zatrudnienia i jakość rynku pracy. Niestandardowe formy zatrudnienia, takie jak umowy cywilnoprawne czy samozatrudnienie, w wielu przypadkach stały się substytutem etatu, co prowadzi do braku bezpieczeństwa socjalnego i ogranicza możliwości planowania przyszłości. W tym kontekście istotne znaczenie ma skuteczna egzekucja prawa pracy, ochrona osób znajdujących się w szczególnie wrażliwej sytuacji, w tym kobiet w ciąży i młodych rodziców, oraz rozwój elastycznych form zatrudnienia, które rzeczywiście odpowiadają na potrzeby pracowników. Stabilność rynku pracy pozostaje jednym z kluczowych warunków długofalowego rozwoju społecznego i gospodarczego.

4. Nowoczesna, wspierająca edukacja i rozwój młodych

Czwartym filarem jest nowoczesna edukacja, dostosowana do realiów współczesnego świata. Obecny system oświaty w znacznym stopniu opiera się na presji ocen i nadmiarze obowiązków, co często odbywa się kosztem dobrostanu uczniów i rozwoju kompetencji praktycznych. Coraz większe znaczenie zyskuje potrzeba ewaluacji systemu prac domowych, zmiany funkcji godzin wychowawczych oraz wzmocnienia edukacji w zakresie zdrowia psychicznego, relacji społecznych i postaw obywatelskich. Uzupełnieniem tych działań jest rzetelna edukacja seksualna, prorodzinna i przedsiębiorcza, która przygotowuje młodych ludzi do podejmowania odpowiedzialnych decyzji w dorosłym życiu.

5. Włączenie młodych w realne współdecydowanie i życie społeczne

Piątym, coraz wyraźniej artykułowanym obszarem, jest realne uczestnictwo młodych ludzi w życiu publicznym. Wzrost znaczenia mechanizmów partycypacji pokazuje, że młode pokolenie oczekuje możliwości współtworzenia polityk publicznych, a nie jedynie biernego ich odbioru. Warunkiem skutecznego zaangażowania pozostaje dostęp do przestrzeni sprzyjających aktywności społecznej oraz przeciwdziałanie wykluczeniu komunikacyjnemu, które w istotny sposób ogranicza udział młodych ludzi w życiu społecznym, zwłaszcza poza dużymi ośrodkami miejskimi.

Głos młodzieży - głos, którego nie można zignorować

Podsumowując, postulaty Rady Młodzieżowej przy Parlamentarnym Zespole ds. Młodzieży wskazują pięć wzajemnie powiązanych filarów rozwoju młodego pokolenia w 2026 roku: zdrowie psychiczne, dostęp do mieszkań, stabilność zatrudnienia, nowoczesną edukację oraz realne współdecydowanie. Ich realizacja powinna stać się jednym z kluczowych celów polityki publicznej państwa, ponieważ inwestycja w młodych ludzi jest inwestycją w długofalową stabilność społeczną, demograficzną i gospodarczą Polski.