Studenci z folkową wizytą u najmłodszych. Projekt edukacyjny ZPiT Pomorza Zachodniego PUM zagościł w szczecińskich szkołach i przedszkolach [ZDJĘCIA]

„Od Szczecina Polska się zaczyna" – to nie tylko tytuł projektu realizowanego przez Zespół Pieśni i Tańca Pomorza Zachodniego Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego, ale także słowa pieśni autorstwa pionierów kultury ludowej w powojennym Szczecinie. Nawiązując do tego dziedzictwa, zespół buduje dziś międzypokoleniowy pomost między tradycją a współczesnością. W ramach warsztatów organizowanych w szczecińskich szkołach, przedszkolach i placówkach wsparcia kilkaset dzieci i młodych ludzi poznaje polską kulturę ludową poprzez bezpośredni kontakt z muzyką, tańcem i tradycyjnymi strojami. Celem projektu jest nie tylko rozbudzanie zainteresowania folklorem, ale także budowanie poczucia tożsamości i wspólnoty poprzez odkrywanie bogactwa kultur, z których wyrastają historie wielu szczecińskich rodzin.

Już w środę, 24 czerwca, odbędzie się ostatni warsztat w ramach debiutanckiej edycji projektu. Tym razem członkowie Zespołu odwiedzą Ośrodek Wsparcia dla Dzieci, Młodzieży i Dorosłych przy ul. Jakuba Wujka w Szczecinie. Będzie to piąte i zarazem finałowe spotkanie cyklu po wizytach w Przedszkolu Publicznym nr 10, Przedszkolu Publicznym nr 18, Przedszkolu Publicznym nr 51 oraz Szkole Podstawowej nr 16.

Choć głównym bohaterem warsztatów był folklor Księstwa Łowickiego, to zdecydowanie najważniejsi byli ich uczestnicy. Każde spotkanie miało nieco inny charakter, a prowadzący szybko przekonali się, że dziecięca ciekawość nie zna granic. Pytania dotyczyły wszystkiego – od liczby kolorowych pasków na strojach, przez wagę damskich spódnic, aż po to, czy w dawnych czasach ludzie naprawdę chodzili tak ubrani na co dzień. Niektóre odpowiedzi uczestników na długo pozostaną w pamięci członków zespołu.

• Podczas rozmowy o strojach łowickich zapytaliśmy, skąd pozyskuje się wełnę wykorzystywaną do produkcji tkanin. Po krótkim namyśle jeden z chłopców z pełnym przekonaniem odpowiedział: „Od mrówki". Co prawda taka teoria nie znajduje potwierdzenia w źródłach etnograficznych, ale na pewno wywołała salwy śmiechu zarówno wśród dzieci, jak i prowadzących - mówi jeden z organizatorów warsztatów i wykładowca PUM, mgr Krzysztof Dąbrowski. - Podobnie bywało przy okazji rozmów o polskich tańcach narodowych. Regularnie słyszeliśmy od najmłodszych, że narodowym tańcem Polski jest... belgijka. Trudno się temu dziwić – dla wielu uczniów jest to przecież taniec doskonale znany z dyskotek, zabaw szkolnych i kolonii. Warsztaty stawały się więc okazją nie tylko do nauki kroków ludowych, ale również do odkrywania, że obok belgijki istnieją jeszcze polonez, mazur, kujawiak, krakowiak i oberek.

Największą wartością projektu okazały się właśnie bespośrednie spotkania. Dzieci mogły nie tylko obejrzeć stroje ludowe z bliska, ale również dotknąć materiałów, przymierzyć wybrane elementy i przekonać się, że folklor nie jest czymś zamkniętym w muzealnej gablocie. Duże emocje budziły wspólne tańce, podczas których nawet najbardziej nieśmiali uczestnicy po chwili włączali się do zabawy. Nierzadko zdarzało się, że po zakończeniu warsztatów dzieci ustawiały się jeszcze w kolejce, by zadać dodatkowe pytania lub po raz kolejny obejrzeć stroje.

Dla członków Zespołu Pieśni i Tańca Pomorza Zachodniego PUM była to również cenna lekcja. Wielu prowadzących to studenci i młodzi mieszkańcy Szczecina, którzy na co dzień prezentują folklor na scenie. Tym razem mogli sprawdzić się w roli edukatorów i przekonać się, że zainteresowanie kulturą ludową wśród najmłodszych wcale nie jest tak małe, jak mogłoby się wydawać w czasach, gdy technologia i świat cyfrowy wkraczają w każdą przestrzeń naszego życia. Czasem wystarczy pozwolić dzieciom dotknąć stroju, wspólnie zaśpiewać piosenkę do ludowej melodii i wykonać kilka prostych kroków tanecznych, by tradycja przestała być abstrakcyjnym pojęciem z podręcznika.

Projekt „Od Szczecina Polska się zaczyna" powstał z przekonania, że Szczecin jest miejscem wyjątkowym – miastem zbudowanym przez ludzi przybyłych z różnych stron Polski. To właśnie dlatego poznawanie tradycji poszczególnych regionów może stać się sposobem na budowanie lokalnej tożsamości. Bo być Szczecinianinem to często oznacza mieć rodzinne korzenie w różnych częściach kraju i czerpać z bogactwa wielu kultur, które wspólnie tworzą historię miasta. Choć pierwsza edycja projektu dobiega końca, organizatorzy mają nadzieję, że jest to dopiero początek większej inicjatywy, która może powrócić jeszcze w tym roku, po wakacjach. Po spotkaniach poświęconych Księstwu Łowickiemu w przyszłości przyjdzie czas na kolejne regiony Polski, a wraz z nimi nowe historie, nowe tańce i – zapewne – kolejne bezcenne dziecięce odpowiedzi, które przypominają, że najlepsza nauka odbywa się wtedy, gdy towarzyszy jej uśmiech.

Warsztaty prowadzi dr n. zdr. Anna Knyszyńska – kierowniczka Zespołu Pieśni i Tańca Pomorza Zachodniego PUM, a jednocześnie pedagog specjalna i wczesnoszkolna, fizjoterapeutka i wykładowczyni akademicka, która łącząc swoją wiedzę dydaktyczną i ponad 20-letnią pasję do folkloru, tworzy podczas zajęć przestrzeń otwartą na dziecięcą wyobraźnię i energię do nauki poprzez zabawę. 

A już kilka dni po zakończeniu warsztatów artyści wrócą na scenę, reprezentując Szczecin podczas najważniejszych wydarzeń folklorystycznych w regionie.

Najbliższą okazją do zobaczenia zespołu będzie XXIX Międzynarodowe Spotkanie Folklorystyczne „Nad Iną" w Goleniowie, które odbędzie się 27 czerwca. Dzień później tancerze i muzycy wystąpią podczas VI Międzynarodowego Festiwalu Kultury Ludowej „W Swojskim Klimacie" w Kozielicach, a 4 lipca pojawią się na 43. Pyrzyckich Spotkaniach z Folklorem. Wszystkie te wydarzenia należą do najważniejszych punktów folklorystycznego kalendarza Pomorza Zachodniego i co roku przyciągają zespoły z Polski oraz z zagranicy. Dla ZPiT PUM będzie to kolejna okazja do promowania kultury ludowej i pokazania efektów pracy młodego, dynamicznie rozwijającego się zespołu. Bo choć projekt warsztatowy powoli przechodzi do historii, jego główna idea pozostaje niezmienna – sprawiać, by folklor był obecny nie tylko na scenach festiwalowych, ale także w codziennym życiu mieszkańców regionu, niezależnie od wieku. Dzięki temu słowa „Od Szczecina Polska się zaczyna" stają się czymś więcej niż nazwą projektu – stają się zaproszeniem do wspólnego odkrywania kulturowego bogactwa całego kraju.