Autonomia priorytetem Unii Europejskiej. Cypr przejmuje stery w Radzie UE w kluczowym momencie

Bezpieczeństwo militarne, migracja i konkurencyjność gospodarki – to jedne z priorytetów trwającej cypryjskiej prezydencji w Radzie UE. Hasło „Autonomiczna Unia – otwarta na świat” ma się przełożyć na konkretne decyzje dotyczące m.in. obronności i handlu w kluczowym momencie narastających napięć geopolitycznych i sporów wewnątrz Unii. Autonomia wymaga też odpowiedniego finansowania, dlatego Cypr zapowiada też przyspieszenie negocjacji wieloletniego budżetu UE na lata 2028–2034.

Cypr jest ostatnim państwem 18-miesięcznego trio prezydencji Polska–Dania–Cypr. Hasłem przewodnim jest autonomia rozumiana wielowymiarowo. 

– To, co dzisiaj w naturalny sposób jest priorytetem, to sprawy bezpieczeństwa, rozumiane pod wieloma względami. To m.in. bezpieczeństwo militarne. Rozmawia się już o kontynuacji programu SAFE. To było wielkie osiągnięcie polskiej prezydencji – 150 mld euro pożyczone w imieniu państw członkowskich, ale na bardzo atrakcyjnych warunkach – mówi agencji Newseria dr Adam Jarubas, poseł do Parlamentu Europejskiego z Polskiego Stronnictwa Ludowego.

Cypryjska prezydencja obrała sobie za cel wzmocnienie gotowości obronnej, zwiększenie jej militarnej niezależności i zdolności do skutecznego reagowania. Zapowiedziała wspieranie najważniejszych inicjatyw obronnych i szybkie wdrożenie białej księgi w sprawie przyszłości europejskiej obronności oraz towarzyszącej jej inicjatywy Gotowość 2030.

– Cypryjczycy zwracali uwagę na zwiększenie bezpieczeństwa na granicach, problem uchodźców i trudności z tym związane – mówi Bogdan Rzońca, poseł do Parlamentu Europejskiego z Prawa i Sprawiedliwości.

W tym kontekście prezydencja chce doprowadzić do pełnego wdrożenia Paktu o migracji i azylu, rozwijając jednocześnie skuteczniejszy system powrotów nielegalnych migrantów. 

– Chodzi o to, żeby pracować nad procedurami, które zapewnią względną europejską solidarność i wspólne mierzenie się z tym problemem. Potrzebne jest też wsparcie dla państw, które są szczególnie narażone na ataki hybrydowej migracji, takich jak Polska, ale całe europejskie Południe jest najbardziej newralgicznym miejscem. To jest wyzwanie. Nie ma tutaj gotowych scenariuszy, jak mądrze solidarnie implementować przepisy, które zostały przyjęte – mówi dr Adam Jarubas.

Dużą rolę w agendzie odgrywa bezpieczeństwo gospodarcze. Prezydencja zapowiada rozwój sieci umów handlowych i skuteczniejsze egzekwowanie obowiązujących porozumień.

– Cypr bardzo głośno mówi też o tym, że Unia Europejska powinna wzmocnić swoją autonomię gospodarczą, żeby lepiej konkurować ze Stanami Zjednoczonymi i Chinami na rynkach światowych swoimi produktami – podkreśla Bogdan Rzońca.

– Na pewno w grę wchodzi kwestia relacji handlowych. Dzisiaj mamy protesty wobec Mercosuru. Państwa są podzielone, bo niektóre upatrują w tym swój interes, żeby móc stworzyć wielki, 700-milionowy rynek. Inne, jak Polska, uważają, że to jest zagrożenie dla stabilności i bezpieczeństwa sektora żywnościowego. Generalnie jest taki kierunek, żeby tworzyć dobre relacje gospodarcze – podkreśla europoseł z PSL.

Zamieszanie wokół umowy z Mercosurem trwa. 21 stycznia br. europosłowie zagłosowali za skierowaniem umowy do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Oceni on, czy podpisane 17 stycznia br. w Paragwaju porozumienie nie narusza traktatów.

– Cypryjczycy wiele miejsca poświęcają bezpieczeństwu żywnościowemu. To jest dosyć jasne, że popierają Mercosur, ale z tym jest wielki problem, ponieważ nie ma jednolitości, jednomyślności, a problem się gmatwa – mówi Bogdan Rzońca.

– Na razie, z uwagi na konflikt wokół Grenlandii, zawisły na kołku procedury zatwierdzenia umowy handlowej ze Stanami Zjednoczonymi, ale jest to, mam nadzieję, etap, który zostanie dokończony – mówi dr Adam Jarubas. – Jest również kwestia bezpieczeństwa lekowego. Chcemy dokończyć negocjacje z Radą dotyczące aktu o lekach krytycznych. Mamy też pakiet deregulacyjny, nad którym dzisiaj pracują Komisja Europejska i Parlament. Jest osiem omnibusów, czyli różnego rodzaju uproszczenia, które mają wspierać rozwój gospodarczy w Europie, harmonizować warunki dla funkcjonowania jednolitego rynku, żeby dawać impulsy dla gospodarki i konkurencyjności naszego przemysłu.

Zgodnie ze stanowiskiem cypryjskiej prezydencji uproszczenie przepisów ma umożliwić europejskim firmom, a zwłaszcza MŚP i start-upom, skupienie się na inwestycjach, innowacjach i globalnej konkurencji zamiast na biurokracji. Priorytetem dla Cypryjczyków jest również modernizacja unijnego przemysłu oraz budowa silnego jednolitego rynku.

– Chodzi o to, żeby nie było tak, że każde państwo członkowskie ma własne dodatkowe regulacje w niektórych obszarach, np. w lekach czy w urządzeniach medycznych. To powoduje, że jeśli ktoś chce zainwestować czy sprzedawać na rynku UE, musi przygotowywać aplikacje do 27 różnych porządków prawnych. Celem jest stworzenie wspólnej platformy, która byłaby „rajem regulacyjnym”, i żeby nie trzeba było się stosować do tych wszystkich procedur. To jest oczywiście wielki wysiłek dla parlamentów narodowych, gotowość państw do tego, żeby jednak przekazywać kompetencje do tej pory zarezerwowane dla nich na poziom unijny, ale dzięki temu mamy szansę dać impuls dla rozwoju naszych firm – tłumaczy europoseł PSL.

Jak podkreślono w priorytetach, autonomia strategiczna wymaga odpowiedniego finansowania. W tym kontekście kluczowym zadaniem są prace nad wieloletnimi ramami finansowymi na lata 2028–2034. Cypr zapowiada przyspieszenie negocjacji dotyczących proponowanych wieloletnich ram finansowych.

– Prezydencja cypryjska będzie uczestniczyła w przygotowaniu nowych WRF. Będę więc naciskał na to, żeby zwiększyć środki na bezpieczeństwo na granicach Unii Europejskiej, na procesy innowacyjne w europejskich firmach, na przeciwdziałanie bardzo niekorzystnym dla przedsiębiorców sytuacjom takim jak droga energia. Widzimy, że firmy w Unii Europejskiej upadają – podkreśla Bogdan Rzońca. – To jest wielkie zadanie, żeby umieć przy rozmowach o budżecie na lata 2028–2034 wesprzeć prezydencję cypryjską w stworzeniu lepszych warunków do działania firm w Unii Europejskiej, żeby nie uciekały z Unii, żeby tu tworzyły miejsca pracy, żeby można było mówić o rozwoju i korzystaniu z najnowszych technologii, które są dostępne na świecie.