.jpg)
Jane Austen to pisarka, która zrewolucjonizowała powieść obyczajową i na zawsze zmieniła sposób, w jaki myślimy o romantycznych relacjach i społeczeństwie. Choć żyła w epoce regencji, jej obserwacje pozostają uderzająco trafne, a stworzone przez nią historie wciąż inspirują filmowców - od kostiumowych adaptacji, po współczesne komedie romantyczne. Z okazji 250. rocznicy urodzin autorki, którą obchodziliśmy w grudniu, platforma ARTE.tv udostępnia bezpłatnie film dokumentalny „Jane Austen: Literatura i pasja”. Ten wciągający portret przedstawia świat wielkiej pisarki, rzeczywistość jej nieśmiertelnych powieści oraz stara się odpowiedzieć na pytanie, na czym polega fenomen autorki „Rozważnej i romantycznej” – kobiety, która inspiruje nieprzerwanie od ponad dwóch stuleci.
Austen pozostaje jedną z najczęściej czytanych autorek w historii literatury. Nie dlatego, że jej powieści są „klasyką”, ale dlatego, że opowiadają o mechanizmach, które wciąż nas dotyczą: o presji społecznej, poszukiwaniu miłości, oczekiwaniach wobec kobiet, sile rodziny i potrzebie niezależności. Jej postaci potrafią mówić do czytelnika tak samo mocno dziś, jak dwieście lat temu.
POMIĘDZY REGENCJĄ A WSPÓŁCZESNOŚCIĄ
Na przestrzeni lat Jane Austen wyrosła na ikonę literatury - jako autorka klasycznych powieści epoki regencji i jako postać, której wpływ sięga popkultury XXI wieku. „Duma i uprzedzenie”, „Emma”, „Rozważna i romantyczna” czy „Perswazje” niezmiennie inspirują twórców i czytelników. Bohaterki Austen - inteligentne, świadome swojej pozycji, pełne sprytu, humoru i emocjonalnej przenikliwości - na stałe zapisały się w zbiorowej wyobraźni. Jej spojrzenie na relacje społeczne i kobiecą sprawczość pozostaje dziś wyjątkowo aktualne, a utwory, najczęściej koncentrujące się na losach niezamężnych kobiet i mechanizmach społecznych rządzących zamążpójściem, wciąż zachwycają błyskotliwością dialogów i spostrzegawczością psychologiczną.
ŹRÓDŁO WSPÓŁCZESNEJ WRAŻLIWOŚCI LITERACKIEJ
Dokument ARTE.TV zabiera widzów w podróż do czasów, w których powstały „Duma i uprzedzenie” oraz „Emma”. To właśnie epoka regencji (lata 1810–1820) stanowi tło dla najważniejszych dzieł Austen, które dziś należą do ścisłego kanonu literatury angielskiej. Materiał, w którym wypowiadają się historycy i literaturoznawcy, analizuje życie i twórczość brytyjskiej autorki, rzucając światło na to, jak dziewczyna z prowincji stała się światowej sławy autorką. Przygląda się temu, jak Austen pisała, jak żyła i dlaczego jej dzieła przetrwały próbę czasu.
ANONIMOWA „LADY” Z DOMU PASTORA
Choć dziś jej nazwisko jest powszechnie znane, początki kariery Austen wyglądały zupełnie inaczej. Sukcesy odnosiła od samego początku, jednak publikowała anonimowo, ukrywając się pod skromnym pseudonimem „By a Lady”. Paradoksalnie, ta skromność nie przeszkodziła jej w zdobyciu uznania w najwyższych kręgach władzy. Sam książę regent Jerzy - od którego imienia wzięła nazwę cała epoka - był zapalonym czytelnikiem jej dzieł.
ŻYCIE NA PROWINCJI, ŚWIAT WYOBRAŹNI
Austen – mimo, że żyła w stosunkowo odosobnionych warunkach, na prowincji, w hrabstwie Hampshire – stworzyła jedne z najpełniejszych portretów społecznych swojej epoki i potrafiła z niezwykłą precyzją oddać realia angielskiej klasy wyższej. Dorastała w wielodzietnej rodzinie ceniącej wykształcenie: była siódmym z ośmiorga dzieci pastora. Od małego była otoczona literaturą i muzyką, słuchała też korespondencji przesyłanej od rodzeństwa, które rozjechało się po Anglii oraz dalszych stronach świata. Przyjaźń z siostrą Cassandrą, zamiłowanie do lektury, skromne życie codzienne i obserwacje relacji rodzinnych stały się fundamentem jej twórczości. Nie wyszła za mąż, choć romantycznych epizodów w jej biografii nie brakowało - od młodzieńczych flirtów po słynne, odwołane oświadczyny Harrisa Bigg-Withera. To właśnie codzienność, pozornie niepozorna, lecz pełna emocjonalnych napięć, stanowiła dla niej najlepszy materiał literacki.
OD PANA DARCY’EGO DO BRIDGET JONES
Fenomen autorki wykracza daleko poza literaturę i biblioteki. Jej powieści stały się inspiracją dla mody, turystyki, kultury fanowskiej i niezliczonych współczesnych reinterpretacji, zarówno romantycznych, jak i postmodernistycznych jej utworów. Filmowe adaptacje jej prozy z Colinem Firthem i Kate Winslet w rolach głównych od dawna są uważane za klasykę kina. Warto też wspomnieć, że „Dziennik Bridget Jones” (2001) to nic innego jak nowoczesna interpretacja „Dumy i uprzedzenia” Helen Fielding.
ŚWIAT NIEZAMĘŻNYCH KOBIET
Bohaterkami Austen są głównie niezamężne kobiety w wieku odpowiednim do zamążpójścia, co stanowiło kluczowy temat społeczny jej czasów. Pisarka z niezwykłą precyzją, a często i ironią, portretowała mechanizmy rządzące relacjami damsko-męskimi, zależność kobiet od majątku i poszukiwanie miłości w gąszczu konwenansów. Portret Austen ukazuje dwa przenikające się wymiary: świat realny, w którym żyła Jane oraz fikcyjny świat powieści, psychologicznie wierny ówczesnym realiom.
Z okazji 250. rocznicy urodzin pisarki warto odkryć jej postać na nowo - nie jako pomnik z podręcznika, ale jako kobietę pełną pasji, której głos wciąż rezonuje we współczesnej kulturze. Dokument „Jane Austen: Literatura i pasja” można oglądać do 13 marca 2026 całkowicie bezpłatnie na platformie ARTE.tv.
O ARTE.tv
ARTE.tv to bezpłatny kulturalny kanał VOD współfinansowany ze środków unijnych, który powstał z inicjatywy publicznego, niekomercyjnego, francusko-niemieckiego kanału kulturalnego ARTE, istniejącego na rynku już od 30 lat. ARTE.tv ma na celu dotarcie do jak najszerszego grona Europejczyków poprzez udostępnianie wysokiej jakości programów w językach ojczystych odbiorców. Programy ARTE są dostępne w Internecie bezpłatnie w kilku wersjach językowych: francuskiej, niemieckiej, angielskiej, hiszpańskiej, polskiej i włoskiej.
Bezpłatna oferta cyfrowa ARTE.tv obejmuje najciekawsze programy z ramówki ARTE - filmy fabularne i dokumentalne, reportaże śledcze, magazyny poświęcone aktualnym zagadnieniom społecznym, polityce, historii, podróżom, technologii, kulturze i popkulturze i sztuce.
Oferta obfituje także w relacje z różnorodnych występów scenicznych: spektakli operowych, baletowych, teatralnych oraz koncertów pełnego przekroju gatunków muzycznych. Programy ARTE.tv można oglądać bezpłatnie na www.arte.tv/pl, na urządzeniach mobilnych, a także na smart TV i na kanale na YouTubie https://www.youtube.com/c/ARTEtvDokumenty.
Więcej informacji i nowości:
FB http://facebook.com/ARTEpopolsku
Instagram https://www.instagram.com/arte.tv_pl
Napisz komentarz
Komentarze