VIII FORT ART 2026: ET IN ARCADIA EGO
(wystawa sztuki aktualnej w formie site-specific z performatywnym wieczorem otwarcia)
Wernisaż: 4 lipca 2026, godz. 19.30 (otwarcie bram o godz. 18.30), wstęp wolny
Wystawa czynna do 27 września 2026
Muzeum Historii Twierdzy – Fort Zachodni
Świnoujście, ul. Jachtowa 1
Na wernisaż (wieczór otwarcia) wstęp wolny.
W czasie trwania ekspozycji obowiązują bilety wstępu zgodnie z cennikiem Muzeum Historii Twierdzy – Fort Zachodni (30/25 zł)
Artyści zaproszeni: Anna Kulik, Marina Nikoriuk, Monika Wyłoga, Roman Adamczak, Efran Ashourioun, Yorjander Capetillo Hernandez, Juliusz Lekston, Rainer Müller, Tahmineh Mirmotahari
Kolektyw Fort Art. Group: Katarzyna Baranowska, Aneta Kruk, January Korff, Tomasz Sudoł, Marian Zwierzchowski
Sponsorzy: Zdrojowa Invest, Baltic Home, El Papa Cafe Hemingway, BuchKunst Usedom
Partnerzy: Muzeum Historii Twierdzy „Fort Zachodni”, Paralaksa, Teksty Źródłowe
______________________________________________________________________________
Fort Art to jeden najoryginalniejszych i najodważniejszych w regionie projektów prezentacji sztuki aktualnej. Sednem projektu jest interdyscyplinarna ekspozycja, jednak wydarzenie wymyka się wystawienniczym konwencjom i terminologiom. To przede wszystkim artystyczna interwencja w ponurą ruinę żelbetowego gmaszyska, dawnego stanowiska dowodzenia artylerią nadbrzeżną* na terenie świnoujskiego Fortu IV Zachodniego (Fort Henningsen – Westbatterie**).
Ten kontekst, ale także charakter prezentowanych prac oraz performatywna formuła wieczoru otwarcia, sytuują to przedsięwzięcie na pograniczu kreatywnego projektu wystawienniczego i interwencji site-specific, w której opuszczone fortyfikacje stają się równoprawnym obiektem (dziełem?) narracji. Od lat powstaje tu uniwersalna artystyczna opowieść o pamięci, przemijaniu i trwaniu. Wydaje się zawieszona między historią a współczesnością, między materialnością militarnych zabudowań a wyobraźnią twórców. Fort Zachodni jako strażnik ujścia Świny, świadek tragicznych wydarzeń, zmienia się miejsce sztuki, w żywy i czuły artystyczny organizm.
Twórcami przedsięwzięcia jest kolektyw świnoujskich twórców Fort Art Group, który do każdej edycji zaprasza kolejnych artystów. W ósmej odsłonie obok znakomitych polskich twórców będzie można zobaczyć prace artystów z Niemiec, Iranu, Armenii oraz Kuby.
* Betonowy schron dowodzenia baterii „Henningsen” służący do obserwacji morza i kierowania ogniem dział rozmieszczonych na wałach fortu. Wewnątrz mieściły się pomieszczenia sztabowe, techniczne, socjalne oraz łączności.
** Bateria nosiła nazwę „Henningsen” od nazwiska porucznika Wilhelma Henningsena, oficera Kriegsmarine poległego podczas ataku na Westerplatte 1 września 1939 roku.
Wiodącym hasłem ósmego wydania Fort Art jest łacińska sentencja „Et in Arcadia Ego”, podejmująca refleksję nad kruchością współczesnych wizji szczęścia i bezpieczeństwa.
To jeden z najsłynniejszych aforyzmów w historii kultury europejskiej, którego znaczenie jest niejednoznaczne, lecz właśnie owa zagadka od wieków fascynuje artystów i filozofów. Łacińskie słowa najczęściej tłumaczy się jako „I ja byłem w Arkadii” albo „Nawet w Arkadii jestem obecny”. To ma przypominać, że przemijanie i nieuchronność są obecne nawet w miejscach utożsamianych z harmonią i spełnieniem. To szczególnie ważne w momencie, w którym przemoc i wojny zaczynają nadawać dziejowy rytm, prywatne, małe Arkadie burzą jednoznaczne diagnozy, albo jedno wypowiedziane zdanie (czasami tylko przesłane jako SMS).
Współczesne Arkadie to także… jedna wielka iluzja. Fałszywy obraz szczęścia możemy łatwo opublikować w mediach społecznościowych albo wygenerować przy pomocy AI. By pochwalić się szczęściem wystarczy dobry kadr, pomysł albo ekskluzywne tło. Jednak co za kryje się pod tymi atrapami? Co może zniszczyć naszą Arkadię?
Gospodarze, czyli Członkowie Fort Art Group wraz z zaproszonymi do projektu artystami, chcą opowiedzieć właśnie o współczesnych utopiach i o tym, co pozostaje ukryte pod ich gładką powierzchnią.
______________________________________________________________________________
TEKST PROGRAMOWY JANUAREGO KORFFA, KURATORA 8. EDYCJI FORT ART:
„Et in Arcadia ego” (Ja również jestem w Arkadii) – słowa te głoszą, że kres życia nadchodzi wszędzie, nawet w legendarnej Arkadii, pastoralnej krainie szczęśliwości.
Temat ten był podejmowany wielokrotnie przez artystów, malarzy i poetów. Po raz pierwszy najprawdopodobniej pojawił się w starożytnym poemacie z Mezopotamii „Epos o Gilgameszu”, którego głównym wątkiem był sens życia i akceptacja nieuchronności śmierci. Gdy Enkidu umiera, jego przyjaciel Gilgamesz po raz pierwszy uświadamia sobie, że śmierć jest nieodwracalnym faktem.
Na obrazie Nicolasa Poussina z 1638 roku pasterze odnajdują kamienny grobowiec, na którym wykuty został napis „Et in Arcadia ego”, niejako zapraszający, by go dotknąć i uwierzyć w prawdę, którą głosi. Pasterze wskazują napis palcami, jeden z nich klęczy, a drugi sceptycznym, pytającym spojrzeniem zwraca się ku widzowi. Ta zatrzymana w czasie twarz kwestionuje to, co było i co jest nieuniknione.
Czy nieuchronność śmierci jest tylko romantycznym przyzwoleniem, akceptacją tego, co nasz współczesny raj usprawiedliwia jako szkody i straty uboczne (collateral damage)?
Freud twierdził, że celem życia, jakie znamy, jest śmierć, a więc death drive – popęd śmierci, Tanatos, powrotu do stanu nieorganicznego, nicości, do stanu rozpadu. Jacques Lacan twierdził, że każdy popęd czy pragnienie jest w zasadzie pragnieniem śmierci. Odczytanie napisu na grobowcu wybudza nas ze stanu nieświadomości do stanu pragnienia, które ujawnia twarz pasterza na obrazie Poussina.
______________________________________________________________________________
Grupa Fort Art działa w Świnoujściu od 2018 roku. W jej skład wchodzą lokalni twórcy, m.in. Katarzyna Baranowska, January Korff, Aneta Kruk, Tomasz Sudoł i Marian Zwierzchowski. Uprawią różne dziedziny sztuki, skrajne formalnie i stylistycznie – od klasycznego malarstwa, przez instalacje, ceramikę, tkaninę artystyczną, po fotografie, nowe media i performance. Nie stronią od odważnych artystycznych eksperymentów. Jedną z kulminacji ich działalności jest forteczny festiwal sztuki.
______________________________________________________________________________
Artyści 8. Edycji Fort Art Group: Anna Kulik, Juliusz Lekston, Moniak Wyłoga, Roman Adamczak, Tahmineh Mirmotahari, Efran Ashourioun, Marina Nikoriuk, Yorjander Capetillo Hernandez, Rainer Müller. Obecna będzie oczywiście reprezentacja gospodarzy: Katarzyna Baranowska, Aneta Kruk, January Korff, Tomasz Sudoł oraz Marian Zwierzchowski.
Anna Kulik
Artystka wizualna tworząca obiekty, instalacje i rysunki. Interesuje ją funkcjonowanie obrazów, symboli i narracji we współczesnej kulturze, zwłaszcza na styku świata cyfrowego, popkultury i praktyk społecznych. W swoich pracach analizuje procesy powstawania znaczeń, wykorzystując motywy zaczerpnięte z kultury internetowej, gier i fikcji spekulatywnej. Poprzez remiks i przetwarzanie istniejących kodów wizualnych buduje wielowarstwowe opowieści o relacjach między człowiekiem, zwierzęciem i technologią.
Juliusz Lekston
Student rzeźby na Uniwersytecie Artystycznym im. Magdaleny Abakanowicz w Poznaniu, absolwent Liceum Sztuk Plastycznych w Katowicach. W swoich realizacjach poszukuje punktów stycznych między rysunkiem, malarstwem i rzeźbą. Interesuje go materialność formy oraz wzajemne przenikanie się różnych środków wyrazu. Tworzy prace balansujące między przestrzennym obiektem a autonomicznym obrazem.
Monika Wyłoga
Absolwentka Akademii Sztuk Pięknych im. Władysława Strzemińskiego w Łodzi. Artystka wizualna działająca na pograniczu ilustracji i malarstwa. Jej twórczość wyróżnia dbałość o detal, biegłość rysunkowa oraz umiejętność budowania sugestywnych metafor. W ilustracjach przekłada złożone idee na uniwersalny język obrazu, natomiast w malarstwie koncentruje się na atmosferze, kontrastach i bogatej strukturze materii malarskiej.
Tahmineh Mirmotahari
Irańska artystka mieszkająca i pracująca w Düsseldorfie. Tworzy obrazy, rzeźby i instalacje, badając związki między czasem, pamięcią i materialnością. W centrum jej zainteresowań znajdują się procesy transformacji, erozji i akumulacji zapisane w materii. Eksperymentując z różnorodnymi materiałami, traktuje je jako nośniki własnej historii i sprawczości. Jej prace odsłaniają ślady doświadczeń oraz zmienność form poddanych działaniu czasu.
Erfan Ashourioun
Artysta nowych mediów, performer i projektant dźwięku. Łączy technologie cyfrowe z malarstwem, performansem i działaniami interdyscyplinarnymi. Inspirując się formami organicznymi i procesami zachodzącymi w naturze, bada relacje między człowiekiem, technologią i współczesnymi systemami kontroli. Jego realizacje podejmują refleksję nad kondycją jednostki funkcjonującej w świecie zdominowanym przez narzędzia cyfrowe i mechanizmy władzy.
Rainer Mueller
Niemiecki artysta interdyscyplinarny zajmujący się malarstwem, grafiką, instalacją przestrzenną, literaturą i sztuką dźwięku. W swojej praktyce twórczej eksperymentuje z różnymi mediami, od akwareli i malarstwa olejnego po litografię i działania przestrzenne. Interesują go obszary wykraczające poza jednoznaczne znaczenia językowe oraz procesy powstawania skojarzeń i obrazów mentalnych.
Yorjander Capetillo Hernández
Kubański artysta, absolwent studiów artystycznych i scenograficznych w Hawanie. W swoich cyklach malarskich tworzy wizualne odpowiedniki nieistniejących spektakli teatralnych, zaludnionych przez fikcyjne postaci i absurdalne narracje. Łączy ekspresję, humor i refleksję nad ludzką naturą. Jego obrazy budują sugestywne światy, w których codzienność nabiera wymiaru rytuału, a pozornie zwyczajne gesty stają się nośnikami uniwersalnych znaczeń.
Marian Zwierzchowski
Malarz, którego twórczość wyrasta z tradycji polskiego koloryzmu. Początkowo koncentrował się na pejzażu, martwej naturze i motywach przyrodniczych, pracując w technikach olejnych, akwareli i gwaszu. Z czasem zaczął eksperymentować z formą, kolorem i strukturą obrazu, rozwijając własny język abstrakcji. W swoich pracach nieustannie powraca do natury jako źródła inspiracji, łącząc wrażliwość obserwatora z potrzebą formalnych poszukiwań.
Roman Adamczak
Absolwent Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Poznaniu. Zajmuje się malarstwem, rysunkiem, ceramiką oraz grafiką komputerową. Wieloletnia współpraca z agencjami reklamowymi pozwoliła mu rozwinąć umiejętność swobodnego poruszania się między różnymi mediami i strategiami obrazowania. W swojej twórczości łączy doświadczenia projektowe z indywidualną praktyką artystyczną.
January Korff
Artysta zajmujący się malarstwem i sztuką przestrzenną. Studiował malarstwo oraz film animowany w Emily Carr University of Art & Design w Vancouver. Jego prace prezentowane były na wystawach w Kanadzie, Niemczech, Francji i Polsce. Korzystając z różnorodnych materiałów i technik, buduje wielowarstwowe narracje podejmujące zagadnienia tożsamości, pamięci i ludzkiego doświadczenia. Szczególne miejsce zajmuje w nich refleksja nad relacją obrazu i przestrzeni.
Marina Nikoriuk-Jachimowicz
Mezzosopranistka, absolwentka Akademii Muzycznej im. Ignacego Jana Paderewskiego w Poznaniu, laureatka Międzynarodowego Konkursu Wokalnego im. Antonína Dvořáka w Czechach. Uczestniczka licznych kursów mistrzowskich i festiwali muzycznych. Od blisko piętnastu lat prowadzi autorską szkołę śpiewu w Świnoujściu, łącząc działalność artystyczną z pedagogiczną. Angażuje się także w organizację wydarzeń kulturalnych i popularyzację edukacji wokalnej.
Aneta Kruk
Aktorka, pedagog teatralny, twórca happeningów, spektakli teatralnych i instalacji plastycznych. Przez wiele lat związana artystycznie z Wrocławiem . Ostatnie lata to działalność twórcza w Świnoujściu, gdzie tworzyła O! Środek Działań Teatralnych przy Miejskim Domu Kultury w Świnoujściu. Współtworzy Fort Art Group od 2018 roku.
Tomasz Sudoł
Absolwent Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu. Twórca działający w obszarze rysunku, instalacji, ilustracji, scenografii, performansu i projektowania użytkowego. Od 2015 roku związany ze Świnoujściem, gdzie aktywnie uczestniczy w życiu artystycznym miasta. W swoich realizacjach łączy precyzję rysunku z zainteresowaniem przestrzenią, funkcją i relacjami między sztuką a codziennym doświadczeniem.
Katarzyna Baranowska
Absolwentka Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu. Zajmuje się projektowaniem graficznym, ilustracją, malarstwem, tkaniną artystyczną i instalacją tekstylną. W swojej twórczości podejmuje temat emocji i stanów psychicznych towarzyszących współczesnemu człowiekowi. Od 2014 roku mieszka i tworzy w Świnoujściu. Współzałożycielka Fort Art Group, kuratorka międzynarodowych wystaw realizowanych w Forcie Zachodnim. Angażuje się w działania edukacyjne, prowadzi warsztaty artystyczne i arteterapeutyczne.
Faustyna Stark
Studentka Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu im. Magdaleny Abakanowicz.
Napisz komentarz
Komentarze